پایگاه خبری تحلیلی واژه – قمر طالبی: دکتر سمیه متقی، روانشناس و مشاور خانواده معتقد است که جامعه در روزهای پس از آتش بس وارد مرحله ای می شود که میتوان آن را «دوره بازیابی روانی» نامید؛ دوره ای که در آن احساسات فروخورده و تجربه های تلخ روزهای بحران به تدریج خود را نشان می دهند.
جامعه پس از بحران؛ از حالت بقا تا بازگشت به احساسات
دکتر متقی درباره وضعیت روانی مردم در زمان آتش بس می گوید: «در دوران درگیری یا بحران شدید، ذهن انسان بیشتر در حالت بقا قرار می گیرد. یعنی تمرکز اصلی بر امنیت، تصمیم های فوری و مدیریت خطر است. در چنین شرایطی بسیاری از احساسات عمیق تر مانند اندوه، خشم یا حتی ترس به طور موقت سرکوب می شوند، زیرا ذهن فرصت پردازش کامل آنها را ندارد.»
به گفته این روانشناس با اعلام آتش بس و کاهش تهدید مستقیم، ذهن و بدن به تدریج از حالت هشدار خارج می شوند و همین مسئله باعث می شود احساسات سرکوب شده دوباره بروز پیدا کنند.
او توضیح می دهد: «بسیاری از مردم در روزهای پس از آتش بس ممکن است احساس خستگی شدید، بیقراری، گریه های ناگهانی یا حتی نوعی بی حسی عاطفی را تجربه کنند. این واکنش ها در واقع بخشی از فرآیند طبیعی تخلیه فشار روانی هستند.»
آتش بس و تجربه احساسات متناقض
یکی از نکاتی که دکتر متقی بر آن تاکید می کند، تجربه همزمان چند احساس متفاوت در جامعه است. او می گوید: «آتش بس برای بسیاری از مردم همراه با احساسات متناقض است. از یک سو خوشحالی و آرامش ناشی از توقف خشونت وجود دارد و از سوی دیگر نگرانی درباره آینده یا اندوه برای خسارتها و آسیبهایی که رخ داده است. این ترکیب احساسات کاملا طبیعی است و نباید باعث نگرانی شود.»
به باور او، این مرحله نشان دهنده تلاش ذهن برای بازگشت به تعادل است. مردم در حال تطبیق با شرایط جدید هستند و طبیعی است که این فرآیند با نوسانات احساسی همراه باشد.
نیاز جامعه به گفتگو درباره تجربه های بحران
دکتر متقی معتقد است یکی از مهمترین نیازهای جامعه در دوران آتش بس، ایجاد فرصت برای بیان و گفتگو درباره تجربه های گذشته است.
او توضیح می دهد: «وقتی مردم بتوانند درباره ترسها، نگرانی ها و تجربههایشان صحبت کنند، بخشی از فشار روانی کاهش پیدا می کند. اگر این احساسات سرکوب شوند، ممکن است در آینده به شکل اضطراب های مزمن یا بیاعتمادی اجتماعی بروز پیدا کنند.»
به گفته این مشاور خانواده، گفتگو در محیط خانواده نقش بسیار مهمی در این روند دارد. والدین، همسران و اعضای خانواده میتوانند با گوش دادن فعال و بدون قضاوت، فضایی امن برای بیان احساسات ایجاد کنند.
او ادامه می دهد: «گاهی یک گفتگوی ساده خانوادگی میتواند نقش یک مداخله روانی موثر را ایفا کند. وقتی افراد احساس کنند شنیده می شوند، احساس تنهایی و فشار روانی آنها کاهش پیدا می کند.»
بازسازی امنیت روانی در جامعه
به باور دکتر متقی، آتش بس فرصتی برای بازسازی احساس امنیت روانی در جامعه است؛ احساسی که در دوران بحران به شدت آسیب می بیند.
او می گوید: «امنیت روانی به این معناست که فرد احساس کند زندگی اش قابل پیش بینی است و آینده تا حدی قابل کنترل است. در زمان بحران این احساس از بین میرود و مردم دائما در حالت نگرانی قرار می گیرند.»
از دیدگاه این روانشناس، بازگشت این حس نیازمند زمان، ثبات و پیامهای آرامش بخش در فضای اجتماعی است. هرچه مردم نشانه های بیشتری از ثبات و آرامش در محیط اطراف خود ببینند، روند بازسازی اعتماد و امنیت روانی سریع تر اتفاق می افتد.
مراقبت از سلامت روان در روزهای پس از آتش بس
دکتر متقی در ادامه به اهمیت توجه فردی به سلامت روان اشاره می کند و می گوید: «در روزهای پس از آتش بس، افراد باید به نیازهای روانی خود توجه بیشتری داشته باشند. استراحت کافی، گفتگو با دوستان و خانواده، محدود کردن مواجهه با اخبار تنش زا و بازگشت تدریجی به فعالیتهای روزمره میتواند به بازگشت تعادل روانی کمک کند.»
او تاکید می کند که بازگشت به زندگی عادی باید تدریجی باشد و نباید انتظار داشت همه چیز به سرعت به وضعیت پیشین بازگردد.
به گفته او، ذهن انسان برای ترمیم آسیبهای ناشی از بحران به زمان نیاز دارد.
امید؛ عنصر مهم در ترمیم روان جمعی
از نگاه دکتر متقی، امید یکی از مهمترین عوامل در بهبود وضعیت روانی جامعه پس از بحران است.
او می گوید: «وقتی مردم نشانه هایی از آینده بهتر ببینند، توانایی بیشتری برای کنار آمدن با خاطرات تلخ گذشته پیدا می کنند. امید به معنای نادیده گرفتن مشکلات نیست، بلکه به معنای باور به امکان بهبود شرایط است.»
این روانشناس معتقد است که تقویت همدلی اجتماعی، حمایت متقابل میان شهروندان و توجه به نیازهای روانی افراد میتواند نقش مهمی در بازسازی روحیه جمعی ایفا کند.
آتش بس؛ آغاز مسیر ترمیم
دکتر متقی در جمع بندی دیدگاه های خود تاکید می کند که آتش بس را باید آغاز یک مسیر درمانی برای جامعه دانست، نه پایان کامل بحران.
او می گوید: «توقف درگیری ها به جامعه فرصت می دهد که به تدریج از فشار روانی فاصله بگیرد و به سمت ترمیم حرکت کند. اگر در این مرحله به سلامت روان مردم توجه شود، میتوان امید داشت که جامعه با تاب آوری بیشتری از این تجربه عبور کند.»
به باور او، توجه به احساسات و نیازهای روانی مردم در روزهای پس از آتش بس، به اندازه بازسازی زیرساختها اهمیت دارد؛ زیرا جامعه ای که روحیه و امید خود را بازیابد، توان بیشتری برای ساختن آینده خواهد داشت.
انتهای پیام
به شبکههای اجتماعی واژه بپیوندید.