به گزارش واژه به نقل از روابط عمومی اتاق بازرگانی تبریز، مسعود بنابیان، نایبرئیس اتاق بازرگانی تبریز گفت: در دنیایی که با شتاب زیادی در حال پیشرفت است، نمونههای متعددی وجود دارد که نشان میدهد خلق ارزش الزاماً از مسیر تولید فیزیکی عبور نمیکند.
بنابیان ادامه داد: ما در کشورمان زنجیره ارزش را به رسمیت نشناختهایم. تصور غالب این است که هر کس کارخانه دارد، تولیدکننده است و هر کس فروش و بازار را در اختیار دارد، واسطه محسوب میشود. این در حالی است که بازاریابی، فروش، تحقیق و توسعه و حتی مدیریت صادرات، هرکدام حلقههایی هستند که ارزش افزوده واقعی ایجاد میکنند.
برداشت سنتی از تولید مانع توسعه زنجیره ارزش است
وی با اشاره به تحولات سریع اقتصاد جهانی افزود: با انتقاد از نگاه سنتی حاکم بر مفهوم تولید در کشور، گفت: ما سالهاست تولید را صرفاً معادل داشتن کارخانه و ماشینآلات دانستهایم، در حالی که در اقتصاد امروز دنیا، تولید تنها یک حلقه از زنجیره ارزش است و نه لزوماً مهمترین آن.
نایبرئیس اتاق تبریز با تأکید بر اینکه این مسئله صرفاً مشکل فعالان اقتصادی نیست، تصریح کرد: فرهنگسازی زنجیره ارزش باید در سطح حاکمیت انجام شود. وقتی قاضی، ممیز مالیاتی یا مشاور حقوقی با مفهوم «تولید بدون کارخانه» آشنا نباشد، حتی مدرنترین قراردادها هم در عمل بیاثر میشوند. هنوز در نظام اداری ما، امتیازات صرفاً به کارخانهدار داده میشود، بدون توجه به سایر حلقههای زنجیره.
وی ادامه داد: امروز بسیاری از جوانان، استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان به سطح بالایی از دانش فنی و توان تخصصی رسیدهاند، اما در حوزه بازار، فروش و بازاریابی دچار ضعف هستند. راهحل این مسئله، اتصال این توانمندیها به زنجیره ارزش است، نه الزام آنها به ورود مستقیم به تولید فیزیکی.
نایبرئیس اتاق بازرگانی تبریز با اشاره به یارانههای پنهان انرژی و ساختارهای ناکارآمد گفت: بخش بزرگی از صنایع ما سالها با اتکا به یارانه انرژی و شرایط غیررقابتی سرپا ماندهاند. اگر روزی این ساختار اصلاح شود و قیمتها واقعی شوند، بسیاری از این واحدها بدون شبکهسازی، برونسپاری و رعایت استانداردهای جهانی، توان ادامه فعالیت نخواهند داشت.
وی همچنین به مسئله تحریمها اشاره کرد و گفت: تحریمها بدون شک به ما آسیب زدهاند، اما همزمان بسیاری از ضعفهای ساختاری ما را هم پنهان کردهاند. اگر وارد فضای رقابت جهانی شویم، با نظام بانکی، حسابرسی، مالیات و استانداردهایی مواجه خواهیم شد که قابل دور زدن نیستند. در دنیا استانداردها یکسان است؛ چه در ایران، چه در روسیه و چه در آمریکا.
بنابیان در پایان تأکید کرد: تا زمانی که سود در زنجیره ارزش بر اساس میزان ارزش افزوده واقعی تقسیم نشود و میان تولیدکننده، بازاریاب و سایر حلقهها تفاهم ایجاد نشود، این زنجیره دائماً دچار گسست خواهد شد. ادامه مسیر توسعه بدون اصلاح این نگاه، کشور را با چالشهای جدیتری مواجه میکند.
بهرهوری و استفاده از ظرفیتهای خالی، راه نجات تولید در شرایط جدید اقتصادی
رضا جعفری، عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی تبریز، با اشاره به تحولات اخیر اقتصادی کشور و ضرورت بازنگری در رویکردهای تولیدی، گفت: امروز ما در صنعت غذا و صنایع بهداشتی و آرایشی، تعداد زیادی واحد تولیدی فعالیت دارند، اما مشکل اصلی اینجاست که ظرفیت واقعی تولید ما بهدرستی به بازار عرضه نمیشود. آمارها نشان میدهد میانگین بهرهبرداری از ظرفیت واحدهای تولیدی ما بالاتر از ۶۰ درصد نیست و بخش عمدهای از این ظرفیت به دلیل نداشتن امکان عرضه، بلااستفاده مانده است. اگر بتوانیم حتی بخشی از این ظرفیت خالی را فعال کنیم، اتفاقات بسیار مثبتی در اقتصاد کشور رقم خواهد خورد.
رئیس انجمن صنایع غذایی، آرایشی و بهداشتی آذربایجانشرقی با اشاره به شرایط نگرانکننده صنایع غذایی گفت: در روزهای اخیر تماسهای بسیار زیادی با تولیدکنندگان و مدیران صنایع مختلف، بهویژه در حوزه غذا، داشتهایم. دغدغه مشترک همه آنها افزایش مستمر قیمت مواد اولیه است. گوشت، تخممرغ، شیر و سایر نهادهها در حال گرانتر شدن هستند و این افزایش قیمت به صنایع تبدیلی و لبنیات منتقل خواهد شد. در حالی که دولت به دنبال پرداخت یارانه مستقیم است، اما اثر این تصمیم بر قیمت مواد اولیه و محصولات نهایی بهطور شفاف دیده نشده است.
وی تأکید کرد: با وجود این نگرانیها، کلیت تصمیمات اخیر اقتصادی را مثبت میدانیم. سالهاست فعالان اقتصادی درخواست تکنرخی شدن ارز را مطرح میکنند. وجود نرخهای متعدد ارزی باعث بیعدالتی، رانت و صفهای نابرابر شده بود. امروز با یکسانسازی نرخها، شرایط شفافتری ایجاد شده و حذف الزام انتقال ارز توسط بانک مرکزی نیز فرصت مناسبی برای واردات مواد اولیه و کالاهای مجاز فراهم کرده است.
جعفری افزود: اکنون دیگر ثبت سفارش به معنای گرفتن مجوز نیست و همه فعالان اقتصادی، چه در مرکز و چه در شهرستانها، با شرایط تقریباً یکسان فعالیت میکنند. این موضوع میتواند به شفافیت و عدالت اقتصادی کمک کند.
عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی تبریز در پایان با تأکید بر اهمیت جلسه و مباحث مطرحشده گفت: امروز شاید اهمیت این موضوع کمتر از آن چیزی باشد که باید دیده شود. ما ناچاریم به سمت افزایش بهرهوری حرکت کنیم؛ بهرهوری در حوزهی نیروی انسانی، سرمایه، ماشینآلات، انرژی و تمام منابعی که در اختیار داریم. بخش مهمی از این بهرهوری از طریق فعالسازی ظرفیتهای خالی ممکن است. امیدواریم با استفاده از دانش و تجربیات اساتید حاضر در این حوزه، بتوانیم گامهای مؤثری در این مسیر برداریم.
شرایط سخت است، اما فرصتهای بیسابقهای پیش روی فعالان اقتصادی قرار دارد
مهدی برادران، معاون سابق صنایع عمومی وزارت صمت، با اشاره به شرایط اقتصادی کشور و ضرورت تغییر رویکرد در حوزه تولید، گفت شرایط امروز کشور آسان نیست و بدون تردید با شرایط سختتری نیز مواجه خواهیم شد.
وی افزود: قدرتی که نمیتوان آن را از فعالان اقتصادی گرفت، قدرت کارآفرینی، تفکر، خلاقیت و نوآوری است. دانش کارآفرینی محدود به کشور خاصی نیست و ایران از این منظر ظرفیت بسیار بالایی دارد. من معتقدم دولت وظیفه دارد از تولید حمایت کند؛ این حمایت رانت نیست، بلکه یک مزیت مشروع است که باید حفظ شود. حتی اگر برخی مزیتهای اقتصادی از بین بروند، آنچه از بین نمیرود تفکر، دانش و توان نوآوری ایرانی است که میتواند بسیاری از تحریمها را دور بزند.
برادران با تأکید بر لزوم استفاده از فرصتهای جدید اظهار کرد: امروز باید از ادبیات جدید، مدلهای نوین کسبوکار و ظرفیتهایی که پیشتر به آنها اشاره شد استفاده کنیم. بیش از ۵۰ تا ۶۰ درصد ظرفیت تولید کشور خالی است و این در عین حال که یک چالش محسوب میشود، یک فرصت بزرگ برای سرمایهگذاران جدید است؛ حتی برای کسانی که کارخانه ندارند.
وی ادامه داد: در شرایط پیشرو، این فرصتها تشدید میشود. بسیاری از واحدهای تولیدی به دلیل کمبود سرمایه در گردش ممکن است سطح تولید خود را کاهش دهند. این دقیقاً همان نقطهای است که سرمایهگذاران جدید میتوانند وارد شوند. همانطور که در بازارهای مالی، افت شاخص برای ورود فرصت محسوب میشود، در بخش تولید نیز کاهش ظرفیت فعال میتواند یک فرصت طلایی باشد.
معاون سابق صنایع عمومی وزارت صمت گفت: برخلاف تصور برخی، تولید بدون کارخانه لزوماً باعث خرد شدن تولیدکنندگان نمیشود؛ حتی میتواند به همگرایی، همکاری و وحدت میان فعالان اقتصادی منجر شود.
برادران با تأکید بر اینکه تولید بدون کارخانه یک فعالیت رسمی و کامل است، تصریح کرد: تولید بدون کارخانه به معنای تولید بدون مالیات، بدون شفافیت یا بدون مسئولیت نیست. این مدل تمام ویژگیهای تولید را دارد، اما بدون الزام به سرمایهگذاری جدید در زیرساخت فیزیکی انجام میشود. تمرکز این مدل بر اصلاح محصول، افزایش بهرهوری و استفاده از ظرفیتهای موجود است.
وی با انتقاد از تمرکز صرف بر ساخت فیزیکی کالا گفت: ما در فرآیند تولید، حلقههای متعددی داریم اما متأسفانه عمدتاً فقط به ساخت کالا توجه کردهایم. در حالی که تحقیق و توسعه، شناخت رفتار مشتری، بازارسنجی، طراحی محصول و مهندسی محصول سهم بسیار بالایی در رضایت مشتری و سودآوری دارند. این موضوع در دنیا سالهاست پذیرفته شده، اما برای ما هنوز تازه است.
برادران ادامه داد: در منحنی ارزش، بیشترین سود در حوزه طراحی محصول و بازاریابی است و کمترین سود در خود تولید. این بخش تولید را میتوان با استفاده از ظرفیتهای خالی کشور انجام داد. وجود کارخانههای نیمهتعطیل، اگرچه یک ضعف است، اما همزمان یک فرصت بزرگ برای کسانی است که میخواهند وارد عرصه تولید شوند.
معاون سابق صنایع عمومی وزارت صمت با تأکید بر مسئولیت اجتماعی فعالان اقتصادی گفت: حفظ تولید، حفظ اشتغال و تأمین کالا برای بازار، یک مسئولیت اجتماعی است. در سالهای گذشته با وجود تمام نوسانات، کشور دچار کمبود جدی کالا نشد. امروز هم میتوانیم با نگاه فرصتمحور، از نوسانات ارزی و شرایط جدید، مسیرهای تازهای برای تولید و صادرات پیدا کنیم.
وی افزود: امروز بسیاری از تولیدکنندگانی که پیشتر حاضر به شراکت نبودند، به دلیل کاهش سرمایه در گردش، آماده همکاری در قالب تولید بدون کارخانه هستند. شما میتوانید تأمینکننده مواد اولیه، سفارشدهنده محصول جدید یا شریک تولید باشید و چالش سرمایهگذاری جدید را با بهرهگیری از سرمایهگذاریهای قبلی حل کنید.
برادران با اشاره به تحولات صادراتی و ارزی گفت: استفاده از ارز حاصل از صادرات، توسعه محصولات جدید، ورود به بازارهای خاص و هدفگذاری دقیق در صادرات، فرصتهایی است که امروز پیش روی شرکتها قرار دارد. ما در کنار چالشها، باید فرصتهای بهبود را شناسایی کنیم و از آنها برای بازسازی و تقویت بخش تولید کشور استفاده کنیم.
معاون سابق صنایع عمومی وزارت صنعت، معدن و تجارت افزود: نارضایتی موجود در بازار، چه از سوی مردم و چه از سوی فعالان اقتصادی، یک تهدید صرف نیست؛ این نارضایتی برای شما و برای ما یک فرصت است. اگر همه بازارها کاملاً راضی بودند، نیازی به دور هم جمع شدن، فکر جدید کردن، راهاندازی واحد جدید و خلق مدلهای تازه کسبوکار نبود.
وی با تأکید بر ظرفیتهای داخلی گفت: ما به توان شما، به پتانسیل اقتصاد کشور و به آینده این مسیر ایمان داریم و مطمئن هستیم که میتوانیم موفق شویم. یکی از اقدامات مهمی که در دوره مسئولیتم دنبال شد، نهادینهسازی مفهوم «تولید بدون کارخانه» بود؛ کاری که پیش از من نیز مطالعات آن آغاز شده بود و یک تفکر شخصی نبود.
وی توضیح داد: تولیدکننده بدون کارخانه میتواند مواد اولیه تهیه کند، به تولیدکنندگان سفارش بدهد، کارخانه همکار معرفی کند و از ظرفیت خالی واحدهای موجود استفاده کند. در این مدل، تمام مزایای تولید از جمله برند، فروش، صادرات و ارزش افزوده محصول حفظ میشود و تنها تولید فیزیکی برونسپاری میشود.
برادران با بیان اینکه این مدل کاملاً عملیاتی است، گفت: تولید بدون کارخانه فقط یک پارادایم نیست، بلکه مجموعهای از پارادایمهای مکمل را به دنبال دارد. وقتی این نگاه پذیرفته شود، میتوان در مراحل بعدی حتی به برونسپاری خارجی نیز فکر کرد، بدون آنکه نقش ما در زنجیره تولید حذف شود.
وی با تأکید بر نگاه زنجیرهای به تولید اظهار کرد: تولید فقط به معنای ساخت فیزیکی کالا نیست. تحقیق و توسعه، بازاریابی، تبلیغات، فروش، خدمات پس از فروش و مدیریت برند، همگی اجزای زنجیره تولید هستند. هرکسی که در این حلقهها فعالیت میکند، در حال تولید است و اینها همه فرصتهای اشتغال، نوآوری و ایجاد شرکتهای جدید محسوب میشوند.
مصوبه تولید بدون کارخانه حاصل سالها مطالبهگری بخش خصوصی است
موسی احمدزاده، رئیس انجمن واردکنندگان محصولات بهداشتی، آرایشی و عطر و ادکلن ایران، با اشاره به تصویب مصوبه هیئت وزیران در خصوص تولید بدون کارخانه، گفت: اگر چهار سال پیش مطالبهگری در چارچوب قانون انجام نمیدادیم، امروز امکان اخذ چنین مصوبهای وجود نداشت. این اتفاق نتیجه پیگیری مستمر و تسهیلگری برای فعالان اقتصادی است.
احمدزاده با اشاره به تصویبنامه تولید بدون کارخانه گفت: این مصوبه حاصل سالها رفتوآمد، مذاکره و چالش در شورای گفتوگو و وزارت صمت است. امروز تولیدکننده بدون کارخانه میتواند از تمام مزایای تولیدکننده رسمی استفاده کند؛ از یارانه نرخ سود بانکی گرفته تا تأمین مالی از بازار سرمایه، خدمات بانکی، تسهیل در رفع تعهد ارزی و ثبت شرکت برای سرمایهگذاری.
دبیر همایش تولید بدون کارخانه با اشاره به نمونههای جهانی اظهار کرد: شرکتهایی مانند اپل و سامسونگ با برونسپاری تولید فیزیکی، تمرکز خود را بر قلب و مغز زنجیره ارزش یعنی برند، طراحی و بازار گذاشتهاند. سؤال اینجاست که چرا ما نتوانستیم برندهای بینالمللی بسازیم؟ چرا تولیدکنندگان ایرانی نتوانستهاند، بهعنوان برند در سطح جهانی تثبیت شوند؟ برند واقعی برندی است که فراتر از مرزها شناخته شود؛ همانطور که نایکی، اپل و سامسونگ ذهن میلیاردها انسان را تسخیر کردهاند.
رئیس انجمن واردکنندگان محصولات آرایشی و بهداشتی ادامه داد: ما باید به سمت تولیدی برویم که مزیت رقابتی، صادراتمحور، ارزشآفرین و ارزآور برای کشور باشد. تولید بدون کارخانه بار مالی بسیار کمتری برای دولت دارد و مدلهای موفق آن در دنیا وجود دارد که میتوان از آنها استفاده کرد.
احمدزاده تاکید کرد: تولید بدون کارخانه یک رؤیا یا شعار نیست؛ این یک تجربه جهانی با قدمتی چند دهساله است. اگر این مسیر را درست بشناسیم و اجرا کنیم، میتوانیم هم اشتغال ایجاد کنیم، هم برند بسازیم و هم از اقتصاد کشور در برابر شوکها و تحریمها محافظت کنیم.
احمدزاده با انتقاد از طولانی بودن فرآیند ثبت علائم تجاری گفت: ثبت برند و نام تجاری امروز به یکی از ترمزهای تولید کشور تبدیل شده است. در حالی که در بسیاری از کشورها این فرآیند ظرف چند هفته انجام میشود، در ایران ماهها طول میکشد و فرصتهای صادراتی از دست میرود. اگر شرکتهای چابک، سریع و سبک میخواهیم، باید این موانع را برداریم.
وی با تأکید بر اهمیت انتخاب کارخانه همکار، نظام توزیع و بازاریابی افزود: انتخاب کارخانه، شبکه توزیع و کانالهای فروش، بهاندازه خود تولید اهمیت دارد. دنیا، دنیای ارتباطات است. بازاریابی با فروش تفاوت دارد؛ بازاریابی مغز کسبوکار است.
رئیس انجمن واردکنندگان محصولات آرایشی و بهداشتی در پایان گفت: کارآفرین واقعی کسی است که ارزشآفرینی و اشتغال پایدار ایجاد میکند، نه کسی که صرفاً یک فعالیت کوچک مقطعی دارد. امروز بیش از هر زمان دیگری به تخریب خلاق، نوآوری و نگاه مدرن به اقتصاد نیاز داریم. اگر این مسیر را جدی بگیریم، تولید بدون کارخانه میتواند آینده تولید و برند ایرانی را نجات دهد.
اگر برند نسازیم، حذف میشویم
موسی احمدزاده، رئیس انجمن واردکنندگان محصولات بهداشتی، آرایشی و عطر و ادکلن ایران، با اشاره به ضرورت چندملیتی شدن برندها اظهار کرد: در دنیا شرکتهایی مانند یونیلیور، پیاندجی و ژیلت با همافزایی، بازارهای جهانی را در اختیار دارند. اگر به سمت برندهای چندملیتی نرویم، حذف میشویم. امروز استراتژی هوشمند این است که در کنار حفظ وضع موجود، بخشی از منابع را به نوآوری و آینده اختصاص دهیم.
وی با تأکید بر مفهوم «تمایز یا نابودی» گفت: برند یکشبه ساخته نمیشود؛ ممکن است ۵۰ سال طول بکشد. ثبت نام تجاری با ساخت برند تفاوت دارد. بسیاری از تولیدکنندگان تصور میکنند صرف تولید کافی است، در حالی که بدون بازاریابی، طراحی و شناخت بازار، محصول فروش نمیرود.
انتهای پیام
به اینستاگرام، تلگرام، ایتا و روبیکای واژه بپیوندید.