پایگاه خبری تحلیلی واژه – قمر طالبی: در میان این بازی ها، گیم های خشن موبایلی؛ از تیراندازی و مبارزه گرفته تا حذف و نابودی رقبا، بیش از همه نگرانی خانواده ها و متخصصان سلامت روان را بر انگیخته اند.
دسترسی آسان، رایگان بودن بسیاری از این بازی ها و نبود نظارت جدی بر دانلود آنها باعث شده کودکان حتی در سنین پایین، بدون محدودیت مشخص وارد دنیایی شوند که خشونت در آن به عنوان مسیر اصلی پیروزی تعریف می شود. این در حالی است که ذهن کودک هنوز در مرحله شکل گیری الگوهای رفتاری و هیجانی قرار دارد.
بازیهای همیشه در دسترس
برخلاف کنسولها یا رایانه های خانگی که معمولا در فضای مشترک خانه قرار دارند، موبایل وسیله ای شخصی است. کودک می تواند در اتاق خود، مسیر مدرسه یا حتی قبل از خواب بازی کند؛ بی آنکه والدین از محتوای دقیق بازی آگاه باشند. همین «همیشه در دسترس بودن» باعث شده مدت زمان استفاده از بازیهای موبایلی به مراتب بیشتر از سایر پلتفرم ها باشد.
بسیاری از بازیهای پرطرفدار موبایلی بر رقابت شدید، درگیری و واکنشهای سریع مبتنی هستند. پاداش گرفتن برای حذف حریف، صعود در رتبه بندی و دریافت امتیاز، خشونت را به تجربه ای جذاب و هیجان انگیز تبدیل می کند؛ تجربه ای که تکرار مداوم آن می تواند بر نگرش کودک نسبت به حل مسئله اثر بگذارد.
والدینی که دیر خبردار می شوند
در بسیاری از خانواده ها، موبایل به ابزاری برای آرام کردن کودک تبدیل شده است؛ راه حلی سریع برای ساکت ماندن یا سرگرم شدن او. اما والدین اغلب زمانی متوجه محتوای خشن بازیها می شوند که تغییرات رفتاری نمایان شده است: عصبانیتهای ناگهانی، بی قراری، مقاومت در برابر قطع بازی، اختلال خواب یا افت تمرکز در درس.
نبود آگاهی نسبت به رده بندی سنی بازیهای موبایلی و تصور بی خطر بودن، بازیهای گوشی نسبت به کنسول، یکی از عوامل اصلی این غفلت است. در حالی که بسیاری از بازیهای موبایلی از نظر محتوای خشونت، تفاوت چندانی با نسخه های کنسولی ندارند.
برای بررسی علمی تر این مسئله، با دکتر مریم موسوی، روان شناس کودک و نوجوان گفت و گو کرده ایم. او در ابتدای سخنانش با اشاره به تفاوت بازیهای موبایلی با سایر بازیها می گوید: «بازیهای خشن موبایلی به دلیل دسترسی دائمی و استفاده طولانی مدت می توانند تاثیر عمیق تری بر کودک داشته باشند. کودک هر زمان که احساس خستگی، عصبانیت یا بی حوصلگی می کند، به گوشی پناه می برد و این چرخه به تدریج تقویت می شود.»
به گفته او، مسئله اصلی تکرار و سن پایین است: «ذهن کودک هنوز در حال یادگیری الگوهای رفتاری است. وقتی بارها می بیند که خشونت سریع ترین راه رسیدن به هدف است، این پیام می تواند به صورت ناخودآگاه در ذهن او نهادینه شود.»
پرخاشگری یا تقلید رفتاری؟
دکتر موسوی در ادامه تاکید می کند که همه کودکان واکنش یکسانی به بازیهای خشن ندارند، اما هشدار می دهد که در برخی کودکان، به ویژه آنهایی که مهارتهای تنظیم هیجان ضعیف تری دارند، بازیهای خشن موبایلی می تواند باعث افزایش پرخاشگری، کاهش آستانه تحمل و تقلید رفتاری شود.
او اضافه می کند: «کودک ممکن است در دنیای واقعی همان الگوهایی را به کار ببرد که در بازی تجربه کرده؛ از لحن تند و تهدیدآمیز گرفته تا رفتارهای پرخاشگرانه در تعامل با همسالان.»
اختلال خواب و تمرکز
این روان شناس ادامه می دهد: «یکی دیگر از پیامدهای مهم بازیهای موبایلی خشن، اختلال در خواب کودکان است. نور صفحه نمایش و هیجان بالای بازی، به ویژه در ساعات پایانی شب باعث می شود مغز کودک به حالت آرامش نرسد. این مسئله می تواند به دیرخوابیدن، خواب ناآرام و خستگی روز بعد منجر شود.
حال آنکه کاهش خواب باکیفیت، به طور مستقیم بر تمرکز، یادگیری و تنظیم هیجان کودک اثر می گذارد؛ عاملی که گاهی به اشتباه به مشکلات درسی یا رفتاری دیگر نسبت داده می شود.»
ممنوعیت یا مدیریت؟
دکتر موسوی با تاکید بر نقش خانواده ها در این زمینه می گوید: «ممنوعیت کامل بازی معمولا نتیجه معکوس دارد و کودک را به استفاده پنهانی سوق می دهد. راهکار موثر مدیریت آگاهانه است؛ یعنی والدین بدانند کودک چه بازی ای انجام می دهد، چه مدت بازی می کند و محتوای آن چیست.»
او پیشنهاد می کند: «تعیین زمان مشخص برای بازی، خاموش بودن موبایل قبل از خواب، انتخاب بازی های متناسب با سن و گفت و گوی ساده و صادقانه با کودک درباره تفاوت دنیای بازی و واقعیت، بسیار کمک کننده است.»
نقش آموزش و سیاست گذاری
دکتر موسوی معتقد است، آموزش سواد رسانه ای از سنین پایین، یکی از ضروری ترین اقدامات در مواجهه با گسترش بازیهای موبایلی است. کودک باید یاد بگیرد که آنچه در بازی اتفاق می افتد، واقعی نیست و خشونت راه حل مسائل زندگی نیست. از سوی دیگر ضرورت نظارت بیشتر بر محتوای بازیهای موبایلی، اطلاع رسانی شفاف درباره رده بندی سنی و افزایش آگاهی عمومی، بیش از گذشته احساس می شود. و ختم کلام اینکه گیم های موبایلی خشن، به دلیل دسترسی آسان و حضور دائمی در زندگی کودکان، به یکی از چالشهای جدی تربیتی و روانی تبدیل شده اند. این بازیها لزوماً به تنهایی آسیب زا نیستند، اما استفاده بی رویه و بدون نظارت می تواند پیامدهایی جدی برای سلامت روان کودکان و نوجوانان داشته باشد. همانطور که دکتر موسوی تاکید می کند، مسئله اصلی حذف فناوری نیست، بلکه هدایت درست و آگاهانه آن است؛ مسئولیتی که بیش از هر زمان دیگری بر دوش خانواده ها، نظام آموزشی و جامعه قرار دارد.
انتهای پیام
به اینستاگرام، تلگرام، ایتا و روبیکای واژه بپیوندید.