پایگاه خبری تحلیلی واژه – قمر طالبی: با وجود اینکه خانواده همچنان یکی از مهمترین نهادهای اجتماعی در جامعه ایرانی به شمار میرود، اما نشانه هایی از تغییر در نگرش نسل جدید نسبت به فرزندآوری دیده می شود. برخی از جوانان از پذیرش مسئولیت پدر یا مادر شدن هراس دارند و این موضوع گاه به تعویق ازدواج یا تصمیم به نداشتن فرزند منجر می شود.
کارشناسان حوزه روانشناسی و جامعه شناسی معتقدند این پدیده نتیجه مجموعه ای از عوامل درهم تنیده است؛ از فشارهای اقتصادی و نگرانی های معیشتی گرفته تا تغییرات فرهنگی و افزایش سطح آگاهی افراد نسبت به مسئولیتهای تربیتی.
ترس از ناکامی در نقش والدگری
دکتر سمیه متقی، روانشناس و مشاور خانواده درباره ریشه های روانی این نگرانی می گوید: «بسیاری از جوانان امروز تصویر بسیار جدی و پرمسئولیتی از والدگری در ذهن خود دارند. آنها تصور می کنند اگر نتوانند بهترین شرایط را برای فرزندشان فراهم کنند، در نقش پدر یا مادر شکست خورده اند.»
به گفته او، افزایش آگاهی درباره شیوه های تربیتی، اگرچه در بسیاری از موارد مثبت است، اما در برخی افراد به نوعی اضطراب تبدیل می شود.
متقی توضیح میدهد: «در گذشته افراد بیشتر بر اساس تجربه نسلهای قبل فرزند تربیت می کردند، اما امروز حجم زیادی از اطلاعات درباره تربیت کودک در دسترس است و همین موضوع گاهی باعث می شود افراد احساس کنند باید کامل و بی نقص عمل کنند.»
این روانشناس معتقد است ترس از اشتباه در تربیت کودک یکی از عوامل مهمی است که برخی زوجها را نسبت به فرزندآوری مردد می کند.
او ادامه می دهد: «وقتی استانداردهای ذهنی بسیار بالا باشد، افراد تصور می کنند ممکن است نتوانند از عهده این مسئولیت برآیند.»
نقش تجربه های کودکی در نگرش به فرزندآوری
متقی همچنین به تاثیر تجربه های دوران کودکی در شکل گیری نگرش افراد اشاره می کند و می گوید: «افرادی که در خانواده هایی با تنش یا تعارض زیاد بزرگ شده اند، گاهی ناخودآگاه از تکرار همان الگوها در زندگی خود میترسند.»
به گفته او، این افراد ممکن است نگران باشند که نتوانند والدین خوبی باشند یا مشکلات مشابهی را برای فرزند خود ایجاد کنند. به همین دلیل ترجیح می دهند از ورود به این نقش خودداری کنند یا آن را به تعویق بیندازند.
این روانشناس تاکید می کند که این نگرانی ها در بسیاری از موارد با دریافت مشاوره های تخصصی قابل مدیریت است و زوجها میتوانند با افزایش مهارتهای ارتباطی و تربیتی اعتماد به نفس بیشتری برای پذیرش نقش والدگری پیدا کنند.
تغییرات اجتماعی و سبک زندگی
از سوی دیگر، جامعه شناسان نیز معتقدند تحولات اجتماعی در شکل گیری این نگرش نقش مهمی دارد.
دکتر منیره محمدی، جامعه شناس نیز در این باره می گوید: «سبک زندگی در دهه های اخیر تغییرات قابل توجهی داشته است. فردگرایی بیشتر شده و افراد تمایل دارند زمان و انرژی بیشتری برای اهداف شخصی، تحصیل، شغل و پیشرفت فردی صرف کنند.»
به گفته او، در چنین شرایطی بسیاری از جوانان فرزندآوری را تصمیمی میدانند که میتواند مسیر زندگی آنها را به طور قابل توجهی تغییر دهد.
محمدی توضیح می دهد: «فرزند داشتن مسئولیت بلندمدتی ایجاد می کند و برخی جوانان احساس می کنند هنوز برای چنین تعهدی آماده نیستند.»
او همچنین به افزایش هزینه های زندگی و نگرانی از آینده اشاره می کند و می گوید: «اگرچه عوامل اقتصادی تنها دلیل این نگرانی نیستند، اما نمیتوان نقش آنها را نادیده گرفت. بسیاری از جوانان دغدغه تامین مسکن، آموزش و رفاه فرزند آینده خود را دارند.»
تاثیر رسانه ها و فضای مجازی
به باور این جامعه شناس، رسانه ها و شبکه های اجتماعی نیز در شکل گیری این نگرش بی تاثیر نیستند. او می گوید: «در فضای مجازی تصویر بسیار پیچیده و گاه ایده آلی از والدگری ارائه می شود. این تصاویر ممکن است باعث شود برخی افراد تصور کنند برای پدر یا مادر شدن باید شرایط کاملا خاصی داشته باشند.»
محمدی معتقد است چنین تصاویری گاهی باعث افزایش انتظارات و در نتیجه افزایش اضطراب نسبت به فرزندآوری می شود.
ضرورت حمایتهای اجتماعی و فرهنگی
کارشناسان بر این باورند که برای کاهش این نگرانی ها باید مجموعه ای از اقدامات فرهنگی، آموزشی و حمایتی در نظر گرفته شود.
متقی در این زمینه تاکید می کند: «آموزش مهارهای زندگی و مهارتهای فرزندپروری میتواند به جوانان کمک کند تصویر واقع بینانه تری از والدگری داشته باشند.» از سوی دیگر، محمدی معتقد است تقویت حمایتهای اجتماعی از خانواده ها نیز اهمیت زیادی دارد. به گفته او، وقتی جوانان احساس کنند در مسیر تشکیل خانواده و فرزندآوری تنها نیستند و از حمایتهای اجتماعی برخوردارند، نگرانی های آنها نیز کاهش مییابد. فرجام سخن اینکه؛ ترس از مادر و پدر شدن پدیده ای چندبعدی است که نمیتوان آن را تنها به یک عامل خاص نسبت داد. مجموعه ای از نگرانی های روانی، فشارهای اقتصادی، تغییرات فرهنگی و تحول در سبک زندگی در شکل گیری این نگرش نقش دارند. کارشناسان معتقدند با افزایش آگاهی، ارائه آموزشهای لازم و تقویت حمایتهای اجتماعی می توان به جوانان کمک کرد تا با اطمینان بیشتری درباره پذیرش نقش والدگری تصمیم بگیرند.
انتهای پیام
به شبکههای اجتماعی واژه بپیوندید